
{"id":7197,"date":"2026-03-17T08:47:51","date_gmt":"2026-03-17T08:47:51","guid":{"rendered":"https:\/\/themes.pixelwars.org\/archy\/demo-01\/?p=7197"},"modified":"2026-03-27T13:51:10","modified_gmt":"2026-03-27T13:51:10","slug":"dehb-9-koy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/?p=7197","title":{"rendered":"9.K\u00f6y Haberle Dikkat eksikli\u011fi ve hiperaktivite gen\u00e7lerin s\u0131nav ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 nas\u0131l etkiliyor? konu\u015ftuk!"},"content":{"rendered":"\n<p>Milyonlarca \u00f6\u011frencinin ter d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc LGS ve YKS maratonunda, Dikkat Eksikli\u011fi ve Hiperaktivite Bozuklu\u011fu (DEHB) tan\u0131s\u0131 alan gen\u00e7ler, standart s\u0131nav stresinin \u00f6tesinde m\u00fccadele veriyor. Psikolog Bar\u0131\u015f Ar\u0131kan&#8217;a g\u00f6re, sosyal medya t\u00fcketimi ve modern ya\u015fam\u0131n getirdi\u011fi uyaran bollu\u011fuyla derinle\u015fen bu krizde, &#8220;Otur ders \u00e7al\u0131\u015f&#8221; uyar\u0131lar\u0131 ters tepiyor.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mehmet Duran Boztepe<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Milyonlarca gencin ter d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc LGS ve YKS maratonunda, \u201cDikkat Eksikli\u011fi ve Hiperaktivite Bozuklu\u011fu (DEHB)\u201d tan\u0131s\u0131 alan \u00f6\u011frenciler standart bir s\u0131nav stresinden \u00e7ok daha fazlas\u0131yla m\u00fccadele ediyor. Psikolog Bar\u0131\u015f Ar\u0131kan\u2019a g\u00f6re \u201cOtur ders \u00e7al\u0131\u015f\u201d uyar\u0131lar\u0131 ergenlikte tamamen ters tepiyor. Ar\u0131kan, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn t\u0131bbi deste\u011fin yan\u0131 s\u0131ra, genci topraklayacak bedensel ve zihinsel antrenmanlardan ge\u00e7ti\u011fini ifade ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de ve d\u00fcnyada dikkat eksikli\u011fi te\u015fhisi alan \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131ndaki art\u0131\u015f, e\u011fitim sisteminin ve ebeveynlerin en b\u00fcy\u00fck krizlerinden biri olmaya devam ediyor. Psikolog Bar\u0131\u015f Ar\u0131kan, \u00e7ok say\u0131da gencin \u00f6zellikle s\u0131nav ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 da do\u011frudan etkileyen odaklanma sorunu ve ba\u015f etme y\u00f6ntemlerini 9. K\u00f6y\u2019e anlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ar\u0131kan, \u00c7ocu\u011fun do\u011fas\u0131 gere\u011fi hareketli, enerjik ve etraf\u0131n\u0131 ke\u015ffetmeye merakl\u0131 oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise bu ke\u015fif s\u00fcreci, sosyal medyan\u0131n ve dijital d\u00fcnyan\u0131n etkisiyle birle\u015fince dikkat aral\u0131klar\u0131 ge\u00e7mi\u015f y\u0131llara oranla \u00e7ok daha daralm\u0131\u015f durumda. Bu a\u015f\u0131r\u0131 ve h\u0131zl\u0131 t\u00fcketim halinin, \u00e7ocuklar\u0131n bir s\u00fcre sonra hissizle\u015fmesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Ar\u0131kan; g\u00fcndelik hayatta buzdolab\u0131n\u0131n ikinci raf\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a duran bir e\u015fyay\u0131 g\u00f6rememek gibi durumlar\u0131n her zaman klinik bir dikkat eksikli\u011fi tan\u0131s\u0131na i\u015faret etmedi\u011fini, aksine zihnin say\u0131s\u0131z uyaran aras\u0131nda kayboldu\u011funu ve \u00e7ok fazla t\u00fcketim yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini vurguluyor. Bu nedenle DEHB tan\u0131 kriterlerinin modern hayat\u0131n ger\u00e7eklerine g\u00f6re yeniden g\u00fcncellenmesi ve spesifik hale getirilmesi gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Pandemi, hamilelik psikolojisi ve kay\u0131p ikiz etkisi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Son y\u0131llarda dikkat eksikli\u011fi vakalar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen art\u0131\u015f\u0131n tek nedeninin dijital t\u00fcketim olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Ar\u0131kan hem n\u00f6rogeli\u015fimsel hem de \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin bu tabloda ciddi bir paya sahip oldu\u011funu ifade ediyor. Ar\u0131kan\u2019\u0131n g\u00f6zlemlerine g\u00f6re, pandemi d\u00f6neminde evde kapal\u0131 kalan \u00e7ocuklar\u0131n, geli\u015fimin en kritik oldu\u011fu ilk ya\u015flarda do\u011fal olmayan bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015famas\u0131 normal geli\u015fim ad\u0131mlar\u0131n\u0131 sekteye u\u011fratt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Hamilelik s\u00fcrecindeki beslenme ve psikolojik durumun da dikkat becerilerinde olduk\u00e7a belirleyici bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktaran Bar\u0131\u015f Ar\u0131kan, baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara dayanarak hamilelikte baz\u0131 beslenme bi\u00e7imlerinin \u00e7ocuklarda d\u00fcrt\u00fcselli\u011fi ve dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rabildi\u011fine i\u015faret ediyor. Ar\u0131kan ayr\u0131ca, annenin yo\u011fun kayg\u0131 ve panik halinde olmas\u0131n\u0131n, \u00e7ocu\u011fun bu duygular\u0131 birebir kopyalayarak kayg\u0131l\u0131 ya\u015famaya ba\u015flamas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu durumun alttan alta hiperaktivite tablolar\u0131yla ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Dikkat \u00e7ekilen bir di\u011fer \u00e7arp\u0131c\u0131 fakt\u00f6r ise \u201cKay\u0131p \u0130kiz\u201d (VanishingTwin) enerjisi. Kesin bilimsel mekanizmas\u0131 tam netle\u015fmemi\u015f olsa da Ar\u0131kan, anne karn\u0131nda ayn\u0131 rahmi payla\u015fan fakat d\u00fcnyaya gelmeyen karde\u015flerin varl\u0131\u011f\u0131nda, do\u011fan \u00e7ocu\u011fun bu durumu hissederek iki ki\u015filik bir enerjiyle kayg\u0131l\u0131, uykusuz ve a\u015f\u0131r\u0131 hareketli bir ya\u015fam s\u00fcrebildi\u011fini aktar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" alt=\"\" width=\"290\" height=\"491\" src=\"https:\/\/9koy.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Baris-Arikan.jpg\" srcset=\"https:\/\/9koy.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Baris-Arikan.jpg 738w, https:\/\/9koy.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Baris-Arikan-177x300.jpg 177w, https:\/\/9koy.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Baris-Arikan-605x1024.jpg 605w\"><\/p>\n\n\n\n<p id=\"caption-attachment-23737\">Bar\u0131\u015f Ar\u0131kan<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Neden ekrana odaklan\u0131p, derste da\u011f\u0131l\u0131yorlar?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Ar\u0131kan\u2019\u0131n de\u011ferlendirmelerine g\u00f6re, eski nesiller k\u00fclt\u00fcrel, ailesel ve dinsel bask\u0131lar nedeniyle kendi d\u00fcrt\u00fclerini dizginlemeyi daha kolay \u00f6\u011frenirken; g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ekirdek aile yap\u0131s\u0131na ge\u00e7ilmesi ve daha s\u0131n\u0131rs\u0131z, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ebeveyn yakla\u015f\u0131mlar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n kendilerini zorunlu hissettikleri g\u00f6revlerden kolayca ka\u00e7malar\u0131na neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ar\u0131kan, \u00e7ocuklar\u0131n ilgi duyduklar\u0131 bilgisayar oyunlar\u0131nda \u00e7ok ciddi refleksler, motor beceriler ve y\u00fcksek odaklanma g\u00f6sterebilirken, zorunluluk hissettikleri derslerde h\u0131zla da\u011f\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Uzmana g\u00f6re buradaki \u00e7\u00f6z\u00fcm, zorunlu g\u00f6revleri ilgi \u00e7ekici hale getirmekten ge\u00e7iyor. Ar\u0131kan bu durumu somut bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201c<em>Matemati\u011fin sanayide, g\u00fcndelik para hesaplar\u0131nda ve benzeri yerlerde nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ger\u00e7ek hayatta g\u00f6ren bir \u00e7ocuk, bilgiyi<\/em><em>somutla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in derslere zorunluluktan ziyade ki\u015fisel geli\u015fim amac\u0131yla yakla\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>120 dakika o masada nas\u0131l kal\u0131n\u0131r?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>T\u00fcm bu \u00e7evresel ve n\u00f6ropsikolojik etkenlerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Ar\u0131kan, hiperaktivite tan\u0131s\u0131 alm\u0131\u015f bir \u00e7ocu\u011fun LGS veya YKS gibi uzun s\u0131navlarda ayn\u0131 yerde sabit oturmas\u0131n\u0131n olduk\u00e7a zorlu bir s\u00fcrece d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtiyor. Psikolo\u011fun ifadelerine g\u00f6re, gen\u00e7ler zihnen s\u0131nava girmek isteseler de bedenleri 90-120 dakika boyunca ayn\u0131 yerde oturmaya izin vermiyor; \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fcrt\u00fcsellik bilin\u00e7li zihinden ziyade bedenden gelen bir durum.<\/p>\n\n\n\n<p>Ar\u0131kan, bu s\u00fcre\u00e7te ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck \u00e7\u0131kmaz\u0131 ise \u015fu s\u00f6zlerle \u00f6zetliyor: \u201c<em>Baz\u0131 ergenlerimizin \u015fundan \u015fikayet\u00e7i; evet, ayn\u0131 zamanda o bilin\u00e7 var, s\u0131nava \u00e7al\u0131\u015fmak istiyor, s\u0131nav\u0131 kazanmak da istiyor ama bedeni izin vermiyor. Zihinsel olarak haz\u0131r buna ama bedensel olarak haz\u0131r de\u011fil<\/em>.\u201d<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sandalyeye direnen \u00e7ocuklar i\u00e7in hangi \u00f6nlemler al\u0131nabilir?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>S\u0131nav haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 genellikle sadece zihinsel bir s\u00fcre\u00e7, bir bilgi birikimi olarak alg\u0131lan\u0131yor. Ancak Ar\u0131kan\u2019\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi en kritik noktalardan biri, DEHB tan\u0131l\u0131 gen\u00e7ler i\u00e7in as\u0131l sava\u015f\u0131n zihinlerinde de\u011fil, bedenlerinde ya\u015fanmas\u0131. \u00d6\u011frencinin zihni bir deneme s\u0131nav\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131k problemlerini \u00e7\u00f6zmeye tamamen haz\u0131r olabiliyor; fakat bedeni, o sandalyede iki bu\u00e7uk saat boyunca sabit bir \u015fekilde oturmay\u0131 reddediyor. Ar\u0131kan\u2019\u0131n \u201cbedensel hapis\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bu his, \u00e7ocu\u011fun masada ge\u00e7irdi\u011fi her dakikay\u0131 bir i\u015fkenceye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Geleneksel \u201cdaha \u00e7ok test \u00e7\u00f6z\u201d tavsiyelerinin i\u015flevini yitirdi\u011fi bu noktada Ar\u0131kan, bedeni bu sabitli\u011fe al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u201cdurma antrenmanlar\u0131\u201d yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor. Bedeni e\u011fitmenin yan\u0131 s\u0131ra, ailelerin bu s\u00fcre\u00e7teki ileti\u015fim dili de krizlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde hayati bir rol oynuyor. S\u0131nav maratonundaki en b\u00fcy\u00fck engellerden biri, ebeveynlerin iyi niyetle kurdu\u011fu \u201c<em>Hadi, otur art\u0131k dersinin ba\u015f\u0131na<\/em>\u201d c\u00fcmlesi oluyor. Ar\u0131kan\u2019a g\u00f6re, \u00f6zellikle ergenlik d\u00f6nemindeki gen\u00e7lerde bedensel hapis hissini tetikleyen bu t\u00fcr otoriter yakla\u015f\u0131mlar tamamen ters tepiyor. Ailelerin bir denetleyici de\u011fil, destek\u00e7i rol\u00fc \u00fcstlenmesi; \u201c<em>Sana bu s\u00fcre\u00e7te nas\u0131l yard\u0131mc\u0131 olabilirim?<\/em>\u201d sorusuyla gencin \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 azaltarak onda sorumluluk bilincini uyand\u0131rmas\u0131 s\u00fcrecin kilit noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eehir hayat\u0131n\u0131n karma\u015fas\u0131 ve ekran kar\u015f\u0131s\u0131nda tek bir kayd\u0131rma hareketiyle maruz kal\u0131nan binlerce uyaran, \u00e7ocuklarda bir t\u00fcr \u201chissizle\u015fme\u201d yaratarak dikkat aral\u0131klar\u0131n\u0131 giderek daralt\u0131yor. Ar\u0131kan, bu a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketim halini k\u0131rmak i\u00e7in zihni dinlendirecek bir dijital diyetin \u015fart oldu\u011funu vurguluyor. \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcn ise genci ekran\u0131n sanal d\u00fcnyas\u0131ndan kopar\u0131p ger\u00e7ekli\u011fe ba\u011flayacak, onu tabiri caizse &amp;quot;topraklayacak&amp;quot; spor ve bedensel aktivitelerin rutin haline getirilmesinden ge\u00e7ti\u011fini belirtiyor. T\u00fcm bu ad\u0131mlar\u0131n, gerekli durumlarda uzman kontrol\u00fcnde al\u0131nacak t\u0131bbi destekle harmanlanmas\u0131, e\u011fitimi sadece zihinsel bir faaliyet olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p gencin bedenine ve psikolojisine uyumlu, somut bir s\u00fcrece d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milyonlarca \u00f6\u011frencinin ter d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc LGS ve YKS maratonunda, Dikkat Eksikli\u011fi ve Hiperaktivite Bozuklu\u011fu (DEHB) tan\u0131s\u0131 alan gen\u00e7ler, standart s\u0131nav stresinin \u00f6tesinde m\u00fccadele veriyor. Psikolog Bar\u0131\u015f Ar\u0131kan&#8217;a g\u00f6re, sosyal medya t\u00fcketimi ve modern ya\u015fam\u0131n getirdi\u011fi uyaran bollu\u011fuyla derinle\u015fen bu krizde, &#8220;Otur ders \u00e7al\u0131\u015f&#8221; uyar\u0131lar\u0131 ters tepiyor. Mehmet Duran Boztepe Milyonlarca gencin ter d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc LGS ve YKS maratonunda, \u201cDikkat Eksikli\u011fi ve Hiperaktivite Bozuklu\u011fu (DEHB)\u201d tan\u0131s\u0131 alan \u00f6\u011frenciler&#8230; <\/p>\n<p class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/?p=7197\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31431,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-7197","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-insights","is-cat-link-borders-light"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7197","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7197"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7197\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31430,"href":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7197\/revisions\/31430"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31431"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologbarisarikan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}